Waschappel

Liggienge van Wasschappel in de gemeênte Ter Veere

Wasschappel van over de kreêke

Waschappel of Wasschappel (Nederlands Westkapelle, op oare durpen Weskappel) is 'n stadje in de Zeêuwse gemeênte Ter Veere, glad in de westelikste punt van Walchren, mee 2705 inweuners op 1 januaori 2010.

Geschiedenisse

Oorsproenge naeme

Wasschappel, is, net eênder as Oôskappel, vernoemd nae 'n kapel die-a ier stieng. Deêze tweê kapellen bediende 'n groôt deel van noordelik Walcheren, di-a toen nog gin plekken van beteêkenisse en dideur ok gin kerken waeren. Een ander uutlei vô de naeme is, da vroeger een kaap een kappel wier enoemd. De rest van Walcheren zei dirom nog oaltied Westkappel. Het hae dan oak nie om de westelukke kapel, mè om de westelukke kap pel.

Vardere geschiedenisse

De legende over Wasschappel gaet dat ut ooit lang eléé deur de Vikingen is esticht. De vissersvaerte was dan ôok de belangriekste bron van inkommen in dien tiet.

In 1223 kreeg 't plekje stadsrechten, mae toet 'n echte stad zouw 't z'n eige noôit ontwikkele. Een stad moode toendertied een jaermart ouwe. Vandaege an d'n dag is dirom nog oaltied kêrremesse op d'n dag van de jaermart. In 1253 was ier de Slag bie Waschappel tussen Vlaemse en Ollandse legers, die deur de Ollanders overtugend ewonne wier en 'n belangrieke stap nae de Ollandse eerschappij in Zeêland was.

Dun diek

Dun diek is emeakt in dun 16e eeuwe. In 1483 bin ze estart mee dun anleg van un inleagdiek achter de ouwe dunen. Op 15 juli is estart mee dun anleg van dun zêediek mee vergunning en anwizugeid van Kaerel dun Vuufden. Van dun originele diek is noe weinig mi over, omda tur olmâe betere materialen kwaeme. Noe bin der meer basaltstênen. In 1944 wier de Zeêdiek deur de Britten gebombardeerd, wideur de kreêke ontstoeng. As je op dun diek staet, is te zien oe klein Walcheren zou wizze zonder dizze diek.

Hemeênte

De hemeênte ontstoeng in 1816 deur saemenvoeginge van de toenmaelige hemeênten Wasschappel-Binnen en Wasschappel-Buuten en Sirpoppekerke Toet 1997 was Waschappel 'n eihe hemeênte; in dat jaer goeng 't op in de gemeênte Veere.

Cultuur en toerisme

Dialect

In Wasschappel oor 'n dialekt esproke dat-a vee verschilt van 't aore Walchers en vò vee Zeêuwen zelfs moeilik te verstaen is. Dat komt deur de isolaotie wi a de plekke eêuwenlank in elegen ei. 't Kent vee woôrden die in 't aore Walchers naebie of elemaele onbekend bin en doet varder de g- in voltooide deêlwoorden wiglaete: emaekt vò gemaekt. Dat komt wè dikkelder vò in Zeêland, mae nie in de omgevienge van Waschappel. Een dubbeltje oor een dobbeltje enoemd. Tehen een tuun zeie ze op Wasschappel een tuin. Dat liekt een bitje roar (oardig zeie me mêestal), mè dat komt omda tuin een nieuwerwes woord is. 't Echte Wasschappels vô een tuin is tenslotte 'n 'of. Varder oor een sihoare (zo a ze in de rest van Walcheren zeie) een siharre enoemd, mè tehen een dulfsihoare zeie me dan wi roakers. En è-j-a-es van freinzen ehoare?

Bienaemen

De ouwe gewoonte van plattelandsgemeênschappen om mekaore bienaemen (op Waaschappel è ze 't over schelnaemen of een een biesmak) te geven ei in Waschappel toet d'n dag van vandaeg stande'ouwe. Dit ei voraol te maeken mee 't kleine antal fermieljenaemen t'r plekke. Zô wier een zekere Westerbeke "Avoem" enoemd. Die man die ree naemeluk oaltied nog-a langzaam in z'n vrachtwaegen. A je een bêrreg achelnaemen wil naeleze kiek dan mè op de bie gevoegde link http://www.westkapellecultuurbehoud.nl/cultuur/traditiesway-of-life?start=2

Kèremèsse

De kèremèsse van Wasschappel is 't groôtste feêst van't jaer in Wasschappel. Dit is oaltied 't eêste weekend nae de eêste weusdag van julie, vroeger was op dizze weusdag de wielrenrace mè dien is verplaetst ni laeter in't jaer. De kèremèsse begun op vriedag, de atraksjies stae der dan a even an't op te boûwen, mè op vriedag om driè uure gae ze'open. T'is die eavun dan a gliek druk in de plaetselijke cafés. De volgende dag op zaeturdag ist ealemael feêst, wan dan bin de Gooischiêters a vanof vuuf uren s'ochens ant schieten. D'attraksjies bin dan 't drukst bezocht en ze droaie groôte winsten, voroal de botsauto's oare druk bezocht. As de Gooischiêters s'aevuns klaer bin mee schieten, gae ze mee zun oalen 't café in, meêstal 't Kasteêl van Batavia, ze bin dan a droenkig van 't bier da ze s'middags drienke ma dan gae ze tog wi gedrienke, 't café is dan hutjemutje vol, iedereên drienkt eêl vee en iedereên vint eêl gezellig. Meêstal kom iedereên dan pas rond vier uren s'nachs tuus. S'zondags ist gin kèremèsse wan dan ist kèrke. s'Maendags ist dan de leste dag, dan gae iedereên zun munten van de attraksjies opmaeke. s'Aevuns oor de vlagge van de Gooischiêters onder luid gezang ni beneé egaele en gae ze (a eêl droenkeg natuurlijk) nog in een paer attraksjies. Dan gae ze voh dun leste keer nog de eêle eavun nit café en dan gae ze wi oal ni ruus, en dan ist of eloape.

Bezienwaerdeg'eden

't Meêst opvallende is nog altoos d'n viertoren, bekend as Wasschappel 'Oôg. Dit is 'n 58 meter oôgen toren, die is overgebleve van 'n vuuftiende-eêuwse kerke (die-a in de achttiende eêuwse bie brand verlore goeng). D'r stae nog 'n kleinder iesderen viertorentje an d'n diek: Wasschappel Leêg. De meer as 4 kilometer lange Waschappelse Zeêdiek wier begonne in 1540 en brak deur in 1684 en 1944 (ziet bove). Waschappel is, nest Hondsbos in Noord-Olland, d'n eênege natuurlike zeêkuste di-a gin dunen bin om 't land te beschermen; daerom wier 't mee de zeêspiegelstiegienge noôdeg dien diek an te leien. 'n Vardere bezienswaerdeg'eid is Meulen De Noorman, di-a 'n museumpje over meulen in gevestegd is. Bovenan d'n diek staed 'n tenk, dien a herinnert an d'n invasie van de geallieerde in de tweêde wêreld ôorlog.

Recreaotie

De vloed van 1944-45 ei 'n weêle of kreêke achterelaete, die-a helukkeg nie vò waetersport en aore recreatie gebruukt oort. Waschappel leit an de lange wandelroute E9, die an van Frankriek nae de Baltische landen loôpt. Bie Waschappel staet ok de Hooizolder, 'n populairen discotheek.

Cultuur

Wasschappel ei een boeiende cultuur en de betrokken'eid dibie is hroat in 't durp. Zo bin d'r verscheie verenegiengen en stichtiengen die a die cultuur oahe wille ouwe, zoas de Wasschappelse Toneelploeg , 't Polderuus en de Gooischiêters.