Denemarken

Kongeriget Danmark
Vlagge Waepen
Baosisgegevens
Officiële landstaele:	Deêns
Oôdstad:	Kopenhagen
Regeriengsvurm:	Constitutionêle monarchie
Staetsoôd:	Frederik van Denemarken
Regeriengsleider:	Mette Frederiksen
Religie:	Protestants
Oppervlakte:	42.954 km² (1,6% waeter)
Inweuners:	5.993.000 (2025) (140 inw. / km²)
Aore gegevens
Volkslied:	Der er et yndigt land
Munte:	Deense kroôn (DKK)
UTC:	UTC+1 (zeumertied: jaet)
Nationaole feêstdag:	5 juni
Web | Code | Tel.	.dk | DK/DNK | +45

Kaerte

Denemarken is een land in Noôrd-Europa, iets hroôter as Nederland, mee 6 meljoen inweuners.

Den 'oôdstad is Kopenhagen.

't Land bestit deêls uut een vasteland, Jutland, en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an Duutsland en via een brugge an Zweden.

Heografie

Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't Skagerrak, in 't oôssen 't Kattehat en de Oôstzeê en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinaovië en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland.

Denemarken grens bieni an Zweden, mè wor escheien deur de Sont, een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter.

't Hroste eiland van Denemarken is Seêland. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Hroenland. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

Steê

Hroôtste steê mie inweuners (2025):

steê inweuners hebied København (Kopenhagen) 667.000 Seêland Aarhus / Århus 301.000 Jutland Odense 185.000 Funen Aalborg / Ålborg 122.000 Jutland Esbjerg 72.000 Jutland Randers 65.000 Jutland Horsens 64.000 Jutland Kolding 64.000 Jutland Vejle 62.000 Jutland Roskilde 53.000 Seêland Silkeborg 53.000 Jutland Herning 52.000 Jutland

steê inweuners hebied Hørsholm 48.000 Seêland Helsingør 48.000 Seêland Næstved 45.000 Seêland Viborg 44.000 Jutland Fredericia 42.000 Jutland Køge 39.000 Seêland Taastrup 38.000 Seêland Holstebro 37.000 Jutland Hillerød 37.000 Seêland Slagelse 36.000 Seêland Holbæk 31.000 Seêland Sønderborg 28.000 Als + Jutland

Rehio's en eilan'n

Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes.

De huudihe rehio's zien:

rehio	Zeêuws	inw. 2026	km²	inw./km²	'oôdstad
Region Midtjylland	Midd'n-Jutland	1.383.000	13013	106	Viborg
Region Nordjylland	Noôrd-Jutland	593.000	7884	75	Aalborg
Region Østdanmark ¹	Oôst-Denemarken	2.805.000	9791	286	Sorø
Region Syddanmark	Zuud-Denemarken	1.244.000	12266	101	Vejle

¹ toet 2027:

• Region Hovedstaden - 'Oôdstad
• Region Sjælland - Seêland

hroôtste eilan'n eiland km² inw. 2026 rehio voormalihe rehio Ærø 88 5.800 Syddanmark Als 321 50.000 Syddanmark Amager 96 228.000 Østdanmark Hovedstaden Anholt 22 130 Midtjylland Bornholm 588 39.000 Østdanmark Hovedstaden Falster 514 41.000 Østdanmark Sjælland Fanø ¹ 60 3.300 Syddanmark Fur 22 740 Midtjylland Fyn (Funen) 2985 482.000 Syddanmark Langeland 284 12.000 Syddanmark Læsø 113 1.700 Nordjylland Lolland 1243 56.000 Østdanmark Sjælland Møn 218 8.900 Østdanmark Sjælland Mors 363 19.000 Nordjylland Nørrejyske Ø / Vendsyssel-Thy 4686 240.000 Nordjylland Rømø ¹ 87 540 Syddanmark Saltholm 17 2 Østdanmark Hovedstaden Samsø 112 3.600 Midtjylland Sjælland (Seêland) 7031 2.429.000 Østdanmark Sjælland + Hovedstaden Tåsinge 70 6.500 Syddanmark ¹ Waddeneilan'n

Tael

De officiele landstaele in Denemarken is Deêns. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op Hroenland en de Faeröereilan'n neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok Duuts esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are Zweeds, Noôrs en Faeröers, wat a ok officieel erkend is as een tael.

Economie

Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

Politiek en bestier

Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins 1953.

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè Folketinget, besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was Margaretha II staetsoôd van Denemarken.

Parlement

Folketinget vanof 1968.

partie	richtieng	richtieng	zeêtels																					partie
			2026	2022	2019	2015	2011	2007	2005	2001	1998	1994	1990	1988	1987	1984	1981	1979	1977	1975	1973	1971	1968
Socialdemokratiet	centrum	lienks	38	50	48	47	44	45	47	52	63	62	69	55	54	56	59	68	65	53	46	70	62	Socialdemokratiet
Socialistisk Folkeparti	(centrum)	lienks	20	15	14	7	16	23	11	12	13	13	15	24	27	21	21	11	7	9	11	17	11	Socialistisk Folkeparti
Venstre	centrum	rechts	18	23	43	34	47	46	52	56	42	42	29	22	19	22	20	22	21 !	42	22	30	34	Venstre
Liberal Alliance	(centrum)	rechts	16	14	4	13	9	5																Liberal Alliance
Dansk Folkeparti	(extreêm)	rechts	16	5	16	37	22	25	24	22	13													Dansk Folkeparti
Moderaterne	centrum	(rechts)	14	16																				Moderaterne
Konservative	centrum	rechts	13	10	12	6	8	18	18	16	16	27	30	35	38	42	26	22	15	10	16	31	37	Konservative
Enhedslisten	(extreêm)	lienks	11	9	13	14	12	4	6	4	5	6				5	5	6	12	11	6		4	Enhedslisten
Radikale Venstre	centrum	(lienks)	10	7	16	8	17	9	17	9	7	8	7	10	11	10	9	10	6	13	20	27	27	Radikale Venstre
Danmarksdemokraterne	(extreêm)	rechts	10	14																				Danmarksdemokraterne
Alternativet	(centrum)	lienks	5	6	5	9																		Alternativet
Borgernes Parti	extreêm	rechts	4																					Borgernes Parti
Nye Borgerlige	extreêm	rechts		6	4																			Nye Borgerlige
Kristeligt Folkeparti	centrum	(rechts)								4	4		4	4	4	5	4	5	6	9	7			Kristeligt Folkeparti
Centrum-Demokraterne	centrum										8	5 !	9	9	9	8	15	6	11	4	14			Centrum-Demokraterne
Fremskridtspartiet	extreêm	rechts									4	11	12	16	9	6	16	20	26	24	28			Fremskridtspartiet
Fælles Kurs	(extreêm)	lienks													4									Fælles Kurs
Danmarks Retsforbund	centrum																	5	6		5			Danmarks Retsforbund
onafankelijk												1												onafankelijk
totael			175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	175	totael
coalitie			82	89	48	53	107	64	70	72	70	75/70	59	67	70	77	65	68	65/86	53	22	70	98	coalitie

Christiansborg

Premiers

Statsministre vanof 1945.

statsminister	tied	jaer	partie
Vilhelm Buhl	1945 - 1945	0	Socialdemokratiet
Knud Kristensen	1945 - 1947	2	Venstre
Hans Hedtoft	1947 - 1950	3	Socialdemokratiet
Erik Eriksen	1950 - 1953	3	Venstre
Hans Hedtoft	1953 - 1955	2	Socialdemokratiet
Hans Christian Hansen	1955 - 1960	5	Socialdemokratiet
Viggo Kampmann	1960 - 1962	2	Socialdemokratiet
Jens Otto Krag	1962 - 1968	6	Socialdemokratiet
Hilmar Baunsgaard	1968 - 1971	3	Radikale Venstre
Jens Otto Krag	1971 - 1972	1	Socialdemokratiet
Anker Jørgenson	1972 - 1973	1	Socialdemokratiet
Poul Hartling	1973 - 1975	2	Venstre
Anker Jørgenson	1975 - 1982	7	Socialdemokratiet
Poul Schlüter	1982 - 1993	11	Konservative
Poul Nyrup Rasmussen	1993 - 2001	8	Socialdemokratiet
Anders Fogh Rasmussen	2001 - 2009	8	Venstre
Lars Løkke Rasmussen	2009 - 2011	2	Venstre
Helle Thorning-Schmidt	2011 - 2015	4	Socialdemokratiet
Lars Løkke Rasmussen	2015 - 2019	4	Venstre
Mette Frederiksen	2019 - noe	7	Socialdemokratiet

Godsdienst

De nasjonaâle kerke van Denemarken is de Evanhelisch-Lutherse Kerke. Sins 1849 besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke.

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de Roôms-Kattelieke Kerke, en ienkele are kerken. Sins 1953 ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 joôden. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng Forn Sidr (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

Cultuur

Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

Groôte Beltbrugge

Lienks nae buten

• Landenweb
• Britannica
• World Factbook
• City Population
• AlleCijfers
• Klimaatinfo
• World Meteo. Org.
• Europese Unie
• Historiek