Zuud-'Olland

Uut Wikipedia
Hi nae: navigaotie, zoeken
Provincie Zuud-'Olland
Flag Zuid-Holland.svg Arms Zuid-Holland.png
(Details) (Details)
Zuid Holland-Position.png
'Oôdstad D'n 'Aegt
Commissaoris van
de Konieng
Jaap Smit (CDA)
Belangriekste godsdienst(en) protestant
Belangriekste streektaele(n) Zuud-'Ollands, Alblasserwaerds, Zeêuws
Oppervlakte
- Land
- Waeter
vuufde
2.815 km²
604 km²
Inweuners
- Totaol
- Bevolkiengsdichteid
eêrste
3.607.150 (2015)
1.282 inw./km²
Volkslied Zuid-Hollands volkslied
Officiële website http://www.zuid-holland.nl

Zuud-'Olland (Nederlands Zuid-Holland) is 'n provincie van Nederland. De provincie, de dichtbevolkste van 't land, grenst in 't noorden an Noord-'Olland, in 't oôsten an Utrecht en Gelderland, in 't zujen an Zeêland en Noord-Braebant en leit in 't westen an de Noordzeê. 't Groôste deêl van de provincie leit in de Randstad, en omgekeêrd: 't groôste deêl van de Randstad leit binne de grenzen van Zuud-'Olland. 'Oôdstad is D'n 'Aegt, groôste stad/gemeênte is Rotterdam; dit bin respectievelik de derde en tweêde stad van 't land.

Geografie[bewerk | brontekst bewerken]

Zuud-'Olland is, afgezien van de dunen an de noôrdzeêkuste, glad plat en bestae groôtendeêls uut polderland. Vanouds oor 't deusneje deu 'n groôt antal takken van de Maes, de Rijn en de Waol, die 'n groôt deêl van de provincie in waerden opdeêlen: bediekte stikken land an aolle kanten deu rivieren omgeve. Zoô bin d'r de Krimpenerwaerd, d'n Alblasserwaerd, de Vuuferenlanden, Ieselmonde, 't Eiland van Dordt, d'n 'Oekse Waerd en Vore-Putten. Goeree-Overflakkee is 'n echt eiland mee net zoô'n liggienge en landschapsvurmen as de Zeêuwse eilanden.

De grond bestaet uut rivierklei, zeêklei en veen.

Geschiedenisse[bewerk | brontekst bewerken]

Vanouds was Zuud-'Olland mee Noord-'Olland eên gewest. D'r wier wè gesproke van 'n noorder- en 'n zujerkwartier van 'Olland. De grenze lag bie 't IJ, zoôdan Amsterdam en Aerlem bie 't zujen wiere gerekend. In 1798, in d'n tied van de Bataofse Republiek, kwam 't vò 't eêrst toet 'n staetkundege deêlienge: 'Olland bezuje d'n Ouwe Rijn en benoorden de Maes wier toen 't departement van de Delf. Dit gebied was dus vee kleinder as 't moderne Zuud-'Olland. In 1801 wiere de departementen weêr nae de grenzen van de ouwe gewesten ingedeêld en kwam t'r dus ok weer eên departement Olland. In 't Konienkriek 'Olland wier 't wè weer verdeêld, en noe al naebie volges de moderne grenzen: 't zujen van 'Olland wier 't departement Maesland. Van 1810 toet 1813, in d'n tied van 't Franse Keizerriek, ao dat z'n opvolger in 't departement van de Monden van de Maes.

In 't nieuwe Konienkriek van de Nederlanden wier Olland weer eên provincie. Toch zaege ze op d'n dier in dat die provincie te groôt was vò goed te bestieren. In 1840 wier ze definitief verdeêld.

Politiek en bestier[bewerk | brontekst bewerken]

Provincie[bewerk | brontekst bewerken]

De Provinciaole Staeten van Zuud-'Olland bestae uut 55 zetels (toet 2007 waeren dat d'r 83). Sins de verkieziengen van maert 2015 is de verdeêlienge as volgt:

Uutslag Staetenverkiezingen
Partij 2007 2011 2015
VVD 12 12 10
PVV / 8 8
D66 1 5 7
CDA 13 6 7
PvdA 10 10 5
SP 8 5 5
SGP 2 2 3
CU 4 2 3
GL 3 3 3
PvdD 1 1 2
50+ / 1 2
Leefbaar Zuid-Holland 1 / /
Zeêtels 55 55 55
Opkomst 44,0 54,0 45,8

't College van Gedeputeerde Staeten steunt op 'n breêde coalitie van VVD, D66, CDA en SP. Commissaoris van de Konieng is Jaap Smit van 't CDA.

Gemeênten[bewerk | brontekst bewerken]

Zuud-Olland eit sinds 2015 60 gemeênten.

  1. Alblasserdam
  2. Albrandswaerd (Albrandswaard)
  3. Alphen an den Rijn (Alphen aan den Rijn)
  4. Barendrecht
  5. Binnenmaes (Binnenmaas)
  6. Bodegraeven-Reeuwijk (Bodegraven-Reeuwijk)
  7. D'n 'Aegt (Den Haag)
  8. D'n Briel (Brielle)
  9. Capelle aan den IJssel
  10. Delft
  11. Dordt (Dordrecht)
  12. Giessenlanden
  13. Goereê-Overflakkeê (Goeree-Overflakkee)
  14. Gorkem (Gorinchem)
  15. Gouda
  1. Hardinxveld-Giessendam
  2. Hellevoetsluus (Hellevoetsluis)
  3. Hendrik-Ido-Ambacht
  4. Hillegom
  5. Kaag en Braassem
  6. Katwiek (Katwijk)
  7. Korendiek (Korendijk)
  8. Krimpen an den IJssel (Krimpen aan den IJssel)
  9. Krimpenerwaerd (Krimpenerwaard)
  10. Kromstrien (Cromstrijen)
  11. Lansingerland
  12. Leerdam
  13. Leiden
  14. Leiderdurp (Leiderdorp)
  15. Leidschendam-Voorburg
  1. Lisse
  2. Maassluus (Maassluis)
  3. Midden-Delfland
  4. Molenwaerd (Molenwaard)
  5. Nieuwkoôp (Nieuwkoop)
  6. Nissewaerd (Nissewaard)
  7. Noordwiek (Noordwijk)
  8. Noordwijkerhout
  9. Oegstgeest
  10. Ouw-Beijerland (Oud-Beijerland)
  11. Papendrecht
  12. Pijnacker-Nootdorp
  13. Ridderkerk
  14. Rijswijk
  15. Rotterdam
  1. Schiedam
  2. Sliedrecht
  3. Strien (Strijen)
  4. Teylingen
  5. Vlaerdingen (Vlaardingen)
  6. Voorschoten
  7. Waddinxveen
  8. Wassenaer (Wassenaar)
  9. Westland
  10. Wesvore (Westvoorne)
  11. Zederik
  12. Zoetermeer
  13. Zoeterwoude
  14. Zuidplas
  15. Zwijndrecht

Waeterschappen[bewerk | brontekst bewerken]

Zuud-Olland is verdeêld onder de waeterschappen en 'oôg'eêmraedschappen Delfland, 'Ollandsen Delta, Rienland, Rivierenland en Schieland en de Krimpenerwaerd. Vee van die waeterschappen bin al in de middeleêuwen gevurmd, omda d'r juust 'ier be'oefte was an goed waeterbe'eer.

Justitie[bewerk | brontekst bewerken]

Zuud-Olland is verdeêld in drie arrondissementen: D'n 'Aegt, Rotterdam en Dordt. Alledrie ressortere ze onder 't 'of van D'n 'Aegt.

Cultuur[bewerk | brontekst bewerken]

De cultuur van Zuud-'Olland is stikke stedelik en oor de leste decennia sterk beïnvloeid deu de allochtonen. Deu zien groôte concentraotie van steeën is Zuud-Olland wè de meêst multi-culturele provincie van Nederland.

Taele[bewerk | brontekst bewerken]

In 't groôste deêl van Zuud-'Olland praote ze Zuud-'Ollandse dialecten. De meêste daevan bin al vee nae 't Standerdnederlands toegegroeid; alleên te zujen van Rotterdam en in vissersplekken as Scheveningen en Katwijk is t'r 'n meêr orgineel Zuud-'Ollands te oôren. In 't oôste ei-je de Utrechts-Alblasserwaerdse dialectgroep, die-a ok 'n bitje meêr van de Standerdtaele afwiekt. Op Goeree-Overflakkee en in en om Svore praote ze Zeêuwse dialecten. Vedders oor, be'alve in Flevoland, nergesten zoôvee Standerdnederlands en zoô weineg dialect gesproke as in Zuud-'Olland.

D'r bin in Zuud-Olland ok 'eel vee migrantentaelen vertegewoordegd.

Godsdienst[bewerk | brontekst bewerken]

Zuud-'Olland is vanouds protestants; vandaeg d'n dag oor nog mae 20% van de inweuners bie 'n protestantse kerke. D'r bin 15% katholieken, verspreid over 'eel de provincie en nergesten echt in de meêrder'eid. Alweer deu de groôte immigraotie is intusse 8% van de Zuud-Ollanders moslim en 2% hindoe.

Folklore[bewerk | brontekst bewerken]

In 't landelike deêl van Zuud-Olland komt nog wè wat folklore vò. De Meulens van Kinderdiek stae intussen op de werelderfgoedlieste van de UNESCO.

Lienks nae buten[bewerk | brontekst bewerken]

 
Provincies van Nederland
Flag of the Netherlands.svg
Drenthe | Flevoland | Friesland | Gelderland | Greunienge | Limburg

Noord-Braebant | Noord-'Olland | Overiessel | Utrecht | Zeêland | Zuud-'Olland