Noord-Braebant

Uut Wikipedia
Hi nae: navigaotie, zoeken
Provincie Noord-Braebant
North Brabant-Flag.svg WapenNoord-Brabant.JPG
(Details) (Details)
Noord Brabant-Position.png
'Oôdstad D'n Bos
Commissaoris van
de Konienginne
Wim van de Donk
Belangriekste godsdienst(en) katteliek
Belangriekste streektaele(n) Braebants
Oppervlakte
- Land
- Waeter
tweêde
4919 km²
162 km²
Inweuners
- Totaol
- Bevolkiengsdichteid
derde
2.415.945 (1-1-2006)
491 inw./km²
Volkslied gin
Officiële website http://www.brabant.nl

Noord-Braebant (Nederlands Noord-Brabant) is 'n provincie in 't zujen van Nederland. Ze grenst an Zeêland, Zuud-Olland, Gelderland, Limburg, Belgs Limburg en Antwerpen. 't Is nae Zuud-Olland de meêst bevolkiengsrieke provincie en ze is ok best versteêdelikt: Eindhoven en Tilburg as vuufde en zesde stad van Nederland de tweê groôste steeën buten de Randstad. Veddere groôte steeën bin Breda en D'n Bos, de oôdstad, die pas de vierde van de provincie is. Toch eit ok de landbouw, voraol de verkesouwerij, ier 'n groôte functie.

Geografie[bewerk | brontekst bewerken]

Zoôas bove gezeid is Noord-Braebant sterk verstedelikt. Toch leit de bevolkiengsdicht'eid rond 't landelike gemiddelde. Daedeu is t'r ok nog vee plekke vò landbouw en natuur. Typisch Braebants bin de zandverstuviengen van de Loonse en Drunense Dunen, en de 'eivelden van de Kempen.

Geschiedenisse[bewerk | brontekst bewerken]

Vroeger Noord-Braebant gin aparte bestierlike eên'eid. In 'n groôt deêl van z'n geschiedenisse van 't verbonde mee de zudelike Nederlanden. In de middeleêuwen kwam 'n groôt deêl van wat-a noe Noord-Braebant is an 't Markgraefschap van Antwerpen, dat-a in 1106 bie Braebant ingeliefd wier. De groôte centra van ontwikkelienge laege in 't zujen van Braebant (Antwerpen, Brussel, Leuven etc.) maer in 't noôrden kwaemen ok Breda en D'n Bos wè tot ontwikkelienge. Mee d'n Tachentegjaeregen Oorlog wier Noord-Braebant afgescheie van de reste van 't ertogdom: bie de Vree van Munster in 1648 liep de grenze tussen de Staetse en de Spaonse Nederlanden dwars deu Braebant ene. Omdat 't gebied vò 't groôste deêl katteliek was moogden 't gin volwaerdege provincie ore maer wier 't 'n Generaliteitsland: rechtsreeks deu de Staeten-Generaol bestierd. Dit dierde tot de instellienge van de Bataofse Republiek in 1795, toen 't gebied Bataofs-Braebant gieng eête. Laeter in de Fransen tied wier 't over verschillende aore departementen verdeêld. Bie de instellienge van 't Konienkriek der Nederlanden in 1815 wier de provincie nie mee 't zudelike Braebant vereênegd maer goeng ze Noord-Braebant eête. 't Gebied van die provincie was groôter as 't ouwe Generaliteitsland omdat'r 'n stik van 't ouwe Olland en de vòdien zelfstandege (nie bie de Republiek orende) eerlik'eden Boxmeer, Gemert, Megen en Ravenstein biekwaeme. In 1830 bleef 't bie de Belgse opstand relatief rustig en kon konienk Willem I 't gebied makkelik be'ouwe. Vanaf 't end van de negentiende eêuwe kwam voraol in en rond Tilburg en Eindhoven vee industrie op.

Politiek en bestier[bewerk | brontekst bewerken]

Provincie[bewerk | brontekst bewerken]

De Braebantse Staeten sins 2007

Sins de lèste Staetenverkieziengen (2007) zieë de Provinciaole Staeten van Noord-Braebant d'r zoô uut:

CDA
SP
VVD
PvdA
GroenLienks
SGP/ChristenUnie
Partij vò de Dieren
D66
Brabantse Partij

18
12
11
8
2
1
1
1
1

Gemeênten[bewerk | brontekst bewerken]

Noord-Braebant is opgedeêld in 67 gemeênten. De lèste erindeêlienge was in 2011.

Waeterschappen[bewerk | brontekst bewerken]

Noord-Braebant is in drie waeterschappen verdeêld: 't Waeterschap Braebantsen Delta, Waeterschap Aa en Maes en Waeterschap D'n Dommel.

Justitie[bewerk | brontekst bewerken]

Braebant is in tweê arrondissementen verdeêld: 't westen valt onder 't arrondissement Breda, 't oôsten onder D'n Bos. Allebei de arrondissementen ressorteren onder 't Gerechtsof van D'n Bos.

Cultuur[bewerk | brontekst bewerken]

Godsdienst[bewerk | brontekst bewerken]

Vanouds is Noord-Braebant 'n kattelieke provincie. In 2005 was volgens schattiengen nog 57% van de bevolkienge katteliek. Kleine gebieden in 't noorden bin in (groôte) meerder'eid protestants, naemelik 't Land van Altena en Heusden en de Noordwestoek. Zaemen bin die goed vò 6% van de Braebanders. Deu de sterke verstedeliking weune d'r intusse ok a 5% moslims in de provincie.

Taele[bewerk | brontekst bewerken]

Noord-Braebant eit 't Braebants in verschillende dialecten as streektaele. In kleine gebieden an de randen van de provincie ore nog aore taelen gesproke: 't Noordwestoeks is 'n Ollands dialect, in 't Land van Cuijk praote ze Kleverlands en in de gemeênte Cranendonck (oôdplekke Budel) è ze 'n Limburgs dialect. De dialecten ore nog relatief vee gesproke, voraol op 't land.

Lienks nae buten[bewerk | brontekst bewerken]