Greuniengs

Uut Wikipedia
Hi nae: navigaotie, zoeken
Greuniengs taelgebied

't Greuniengs is 'n Friso-Saksische streektaele die a gesproke wor in de provincie Greunienge, 't noôrn en oôssen van de provincie Drenthe en 'n klein stikje in Friesland (gemeênte Kollumerland). In 't zuudwessen van 't Westerkwartier (westelijk in Greunienge), wor neffens 't Greuniengs ok nog Fries gesproke.

't Greuniengs is 'n Nedersaksische variante mie 'n Fries substraot: in vroegere tieën wier ier Fries gesproke. 't Oôstfries, wat-an ze praote in 't anleiende Oôstfriesland in Duutsland, wor ier ok bie gerekend, omda 't et op dezelfde meniere is onstaene. Soms worn 't Greuniengs en 't Oôstfries dan ok saemen as eên streektaele genomen, 't Greuniengs-Oôstfries.

Dialecten[bewerk | brontekst bewerken]

't Greuniengs wor inedeêld in 8 oôddialecten die-an vee gemeênschappelike kenmerken è.In vergliekienge mie de meêste aore streektaelen vurme de Greuniengse dialecten feitelik 'n groôte eên'eid.

Verwantschap mee andere taelen[bewerk | brontekst bewerken]

't Greuniengs is nie allene verwant an 't Nederlands. Ieronder stae 'n tabelle mie 'n paer vòbeêlden iervan. Mie "Fries" wor ier Westerlauwers Fries bedoeld. Let op: 't Greuniengs ei deêze woôrden nie altied ontleênd an de taele daermee de vergliekienge getrokke wor; dikkels gaet 't om cognaoten.

Greuniengs woôrd Cognaot Taele Zeêuws
koolsloa coleslaw Iengels koolslae
stevel stivale/Stiefel Italiaons/Duuts laeze
akse axe Iengels biele
vörrel Viertel Duuts kwart(ier)
wazzene voksene Deens volwassen
rad (Fahr)rad Duuts fiets
tovvel Kartoffel Duuts aerpel/petaote
himbeern Himbær Deens framboze
appelsien appelsin Deens sinesappel(ok appelsiene)
schink Schinken Duuts amme
dörske torsk Deens kabeljauw
brik brick Iengels baksteên
noaber Nachbar Duuts buurman
paart partie Frans deêl
stain Stein Duuts steên, pit
memme mem Fries moer
maaitied maitiid Fries vòjaer
wicht Wucht Saterfries misje
lutje little Iengels klein
vraauw Frau Duuts vrouwe
doe du Duuts/Deens jie
joe you Iengels jie (beleefd), julder
liek lig Deens recht
wied weit Duuts varre
dog dog Iengels ond
stee statt Duuts plekke
slik slik Deens snoep
graimen to grime Iengels smossen
zoepenbrij sûpenbrij Fries karnemelksepap
grondschoul grundschule Duuts baosisschole
stolt stolz Duuts groôs